Đô thị đang bị hâm nóng

Đảo nhiệt đô thị

Hàng trăm khu đô thị mới trên cả nước được xây dựng, những con đường, khu dân mới cư mọc lên san sát và nhà cao tầng vươn lên chiếm lĩnh không gian.

Đằng sau sự hào nhoáng đó, những vấn đề nhức nhối của đô thị hiện ra: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu hụt nhà ở, không gian vui chơi công cộng, người dân mất đất, mất việc làm… Đây là những hệ lụy được cảnh báo từ nhiều năm trước nhưng loay hoay đến nay, giải quyết chưa xong.

Người dân Hà Nội đối mặt với nắng nóng kéo dài (Ảnh: Internet)

Theo dự báo của Bộ Xây dựng, tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam vào năm 2020 sẽ đạt khoảng 40%. Với tốc độ phát triển đô thị như vậy, Việt Nam sẽ phải đối mặt với ngày càng nhiều vấn đề phức tạp phát sinh từ quá trình đô thị hóa, đặc biệt là vấn đề môi trường...

Cùng với đó, dân số đô thị tăng 42%, từ 18,3 triệu người lên 26 triệu người, đó là chưa nói đến năm 2020 sẽ có khoảng 20 triệu người dân chuyển đến sống tại các thành phố. Trong khi đó, tỷ lệ đất dành cho giao thông đô thị chỉ khoảng 13% so với yêu cầu 20 - 25%; tỷ lệ đất dành cho giao thông tĩnh (bãi đậu xe) dưới 1% so với yêu cầu 3 - 3,5%; chỉ khoảng 73% dân cư đô thị được cấp nước sạch, 60% người dân được sử dụng dịch vụ thoát nước, 30/755 đô thị có dự án thu gom xử lý nước thải tập trung và 15% các bãi chôn lấp rác thải rắn đạt vệ sinh; tỷ lệ mảng xanh trong đô thị rất thấp, 2 - 5m2/người so với mục tiêu 10 -15m2/người…

Những con số này khiến nhiều người không khỏi băn khoăn về “cái áo” đô thị sẽ được cơi nới như thế nào để đảm bảo cuộc sống người dân khi tốc độ đô thị hóa, cư dân đô thị tăng vào năm 2020?

Các đô thị bị hâm nóng. Đó là điều cảm nhận rõ rệt nhất trong những đợt nắng nóng hiện nay. Quá trình đô thị hóa dẫn đến đẩy nhanh sự thay đổi bề mặt đất từ thảm cỏ, mặt nước thành bê tông, nhựa đường, quá trình sử dụng các vật liệu này có tác dụng giữ nhiệt hiệu quả kiến trúc đô thị khác nhau giữa trung tâm thành phố và ngoại ô, nông thôn sẽ tạo ra hiện tượng ban ngày hấp thụ bức xạ nhiệt mặt trời, nhiệt độ tăng lên, ban đêm dần tỏa nhiệt làm cho nhiệt độ đô thị trong thành phố không hạ thấp xuống được.

Khẩn cấp hạ nhiệt

Sự phát triển quá nhanh của các đô thị trong thời điểm “tấc đất tấc vàng” khiến cho hầu hết các nhà đầu tư sao nhãng việc phải dành một diện tích đất nhất định để trồng cây xanh, tạo không gian mở... Hiện tại, diện tích cây xanh công cộng trong các đô thị nước ta rất nhỏ so với Quy chuẩn xây dựng 01:2008 của Bộ Xây dựng, cũng như so với các thành phố lớn ở nước ngoài.

Trong khi đó, cây xanh, thảm cỏ, bề mặt thấm nước và mặt nước có vai trò rất lớn để giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Các chuyên gia môi trường đánh giá, cây xanh hai bên đường phố, có thể giảm lượng bụi trong không khí đối với những tầng trên của nhà cao tầng từ 30 - 60%. Cây xanh làm giảm thiểu khí nhà kính, làm giảm phản xạ bức xạ mặt trời ra xung quanh. Trung bình 1 ha rừng hay vườn cây rậm rạp có thể hấp thụ 1.000kg CO2 và thải ra 730 kg O2 mỗi ngày. Như vậy, mỗi người dân đô thị cần diện tích khoảng 10m2 cây xanh hoặc 25m2 thảm cỏ để đảm bảo không khí trong lành cho cuộc sống.

Các chuyên gia cho rằng,  để xây dựng chính sách quy hoạch cây xanh theo hướng phát triển đô thị xanh bền vững, Nhà nước cần ban hành chính sách, quy định cụ thể về việc tổ chức quản lý cây xanh trên đường đảm bảo phải hài hòa với cảnh quan và hệ thống giao thông. Quy định cách thức và tiêu chuẩn trồng, kỹ thuật, chăm sóc cây xanh giao thông và khu đô thị. Coi mảng xanh đô thị không chỉ là phần diện tích đất được phủ xanh mà còn chú trọng đến yếu tố thẩm mỹ, tạo hình cho để mảng xanh hài hòa với cảnh quan kiến trúc, tự nhiên và đồng thời, là một phần tạo nên tính độc đáo, điểm nhấn cho công trình.

 Mặt khác, tăng cường sự giám sát của xã hội đối với bảo vệ và chăm sóc cây xanh; tuyên truyền cho mọi tầng lớp nhân dân nâng cao nhận thức về bảo vệ và phát triển cây xanh theo dọc tuyến đường và có cơ chế khuyến khích các cá nhân, tập thể tích cực tham gia trồng, chăm sóc và bảo vệ cây đường phố./.